سرای روشن تهران

تهران فقط برج‌ها و بزرگراه‌ها نیست؛ اگر کمی در دل مرکز شهر قدم بزنید، با بخشی از جاهای دیدنی تهران روبه‌رو می‌شوید که هنوز نفس تاریخ در آن جریان دارد. خیابان ناصرخسرو یکی از همین مسیرهای قدیمی است؛ جایی که بناهایی مثل شمس‌العماره و دارالفنون در آن قد کشیده‌اند و هرکدام روایتگر بخشی از گذشته پایتخت هستند. در میان این ساختمان‌های تاریخی، سرای روشن تهران با نمای متفاوت و معماری خاصش نگاه هر رهگذری را به خود جلب می‌کند. این بنای نزدیک به یک قرن قدمت دارد، دو بار مرمت شده و هنوز هم کاربری تجاری خود را حفظ کرده است. اگر با تهیه بلیط هواپیما تهران راهی پایتخت شده‌اید یا قصد دارید یک پیاده‌گردی متفاوت در محدوده بازار داشته باشید، بازدید از سرای روشن می‌تواند یکی از جذاب‌ترین توقف‌های شما در قلب تهران قدیم باشد.

سرای روشن تهران کجاست و چگونه برویم؟

سرای روشن تهران در خیابان ناصرخسرو و در محدوده بازار بزرگ تهران قرار دارد؛ یکی از پرترددترین و شلوغ‌ترین مناطق پایتخت. به همین دلیل اگر قصد بازدید از این بنای تاریخی را دارید، بهتر است از خودروی شخصی استفاده نکنید و سراغ حمل‌و‌نقل در تهران بروید.

ساده‌ترین مسیر، استفاده از مترو است. کافی است در خط یک متروی تهران در ایستگاه پانزده خرداد پیاده شوید. از آنجا با حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه پیاده‌روی در بافت تاریخی بازار به خیابان ناصرخسرو و سرای روشن می‌رسید. اگر اتوبوس را ترجیح می‌دهید، خطوط منتهی به میدان امام خمینی گزینه مناسبی هستند و از آنجا می‌توانید پیاده خود را به ناصرخسرو برسانید.

موقعیت: خیابان ناصرخسرو، نزدیک کوچه مروی
نزدیک‌ترین مترو: پانزده خرداد (خط ۱)
دسترسی اتوبوس: میدان امام خمینی

تاریخچه‌ی سرای روشن تهران

سرای روشن تهران در سال 1311 و در دوره‌ی پهلوی اول به عنوان اولین مرکزی تجاری ایران ساخته شده است. بخش‌هایی از این بنا در طول این سال‌ها تخریب شد اما در دهه‌ی هفتاد مهندس صفامنش، از معروف‌ترین مهندسین ایرانی اقدام به مرمت سرای روشن تهران کرد و چیزی که امروزه از این بنا می‌بینیم نتیجه‌ی مرمت اصولی آن است. 

معماری سرای روشن تهران

ویژگی بسیار مهم سرای روشن تهران که توجه همگان را به خود جلب می‌کند معماری خاص و منحصربه‌فرد آن است. در طراحی و ساخت این بنا از سه سبک معماری گوتیک، باروک و هخامنشی استفاده شده است. از دور که به سرای روشن نزدیک می‌شوید فرشته‌های نیمه برهنه را بر نمای آن می‌بینید که از معماری گوتیک الهام گرفته شده‌اند و در کنار این فرشته‌ها نماد اهورامزدا نقش بسته که میراث معماری دوره‌ی هخامنشی به شمار می‌رود. نگاه که به سمت پایین کشیده می‌شود مجسمه‌ها و ستون‌‌ها و تزییناتی را می‌بینید که وام‌‌گرفته از معماری سبک باروک هستند.

در نمای بیرونی و درونی سرای روشن تهران از آجر استفاده شده که یکی از نمادهای معماری ایرانی اروپایی است و در بین این آجرها نقاشی‌ها و کاشی‌کاری‌های ایرانی توجه را به خود جلب می‌کند. تلفیق این سه سبک متفاوت معماری گویی این بنا را بین نوسازی زمان خود و گذشته‌ی پرفراز و نشیب سرزمین مادری‌اش نوسان می‌دهد. بعضی مهندسین معماری بر این باورند که طراح و مهندس این بنا سعی داشته میل خود به وطنی کردن هرچیز را نشان دهد. المان‌های معماری ایرانی و اروپایی به زیبایی در هم ادغام شده‌اند و توجه هر رهگذری را به خود جلب می‌کنند. 

اگر به بناهای تاریخی کمترشناخته‌شده پایتخت علاقه دارید، پیشنهاد می‌کنیم مقاله «قصر یاقوت تهران» را نیز بخوانید.

بازارچه‌ی سرای روشن

سرا یا سرای در زبان پهلوی به معنای بازار و محلی برای خرید و فروش است و به همین دلیل نام این عمارت را سرای روشن گذاشتند. سرای روشن تهران مانند بسیاری دیگر از سراهای بازار بزرگ تهران کاربرد تجاری دارد. در قسمت بیرونی و پیاده‌روی مشرف به خیابان ناصرخسرو چند مغازه دیده می‌شود. در داخل عمارت و طبقات آن چندین دفتر و دکان وجود دارد. حیاط سرا محلی برای تخلیه و بارگیری است و قسمت داخلی آن متفاوت از نمای بیرونی بازسازی شده است و پس از مرمت دوم در چند سال گذشته از آجرهای زرد و نامتناسب در فضای داخلی استفاده کرده‌اند.

بعضی از دفاتر طبقه‌ی دوم همچنان به امور بازرگانی مشغول هستند اما بعضی از آنها فعالیت مشخصی ندارند و گاها به عنوان انبار از آنها استفاده می‌شود. زیرزمین بزرگ عمارت در واقع انبار اجناس است که وضعیت مناسبی ندارد و نمی‌توان از آن بازدید کرد. رونق کسب و کار در سرای روشن تهران دیگر مثل گذشته نیست اما همچنان گردشگران برای بازدید از این بنای زیبا به آن سر می‌زنند و یکی از جاذبه‌های گردشگری تهران به شمار می‌رود.

رستوران‌های نزدیک سرای روشن تهران

از تماشای زیبایی‌های سرای روشن تهران و گشت‌وگذار در خیابان‌های اطراف آن که فارغ شدید می‌توانید برای تجدید قوا و یک استراحت کوتاه به یکی از رستوران‌های معروف نزدیک سرای روشن بروید. اسم کوچه مروی و خیابان ناصر خسرو معمولا فلافلی مروی را به ذهن می‌آورد. فلافلی مروی اولین فلافل فروشی ایران است و با قدمتی نزدیک به 50 سال بهترین فلافل تهران را سرو می‌کند. با وجود وسعت کم و نداشتن میز و صندلی همیشه صفی از مشتریان جلوی این فلافلی دیده می‌شود.

فلافلی مروی تنها چند قدم با سرای روشن فاصله دارد و در ابتدای کوچه مروی واقع شده است. اگر به غذاهای سنتی تهران علاقه دارید پیشنهاد ما رستوران مسلم یا شرف‌الاسلامی است. هر دوی این رستوران‌ها به غذاهای لذیذ و اصیل ایرانی‌شان معروف هستند و معمولا صف طویلی از مشتریان را مقابل آنها می‌بینید. هر دو رستوران تنها پنج دقیقه با پای پیاده از سرای روشن تهران فاصله دارند.

جاهای دیدنی نزدیک سرای روشن تهران

اگر برای دیدن سرای روشن تهران به خیابان ناصرخسرو آمده‌اید، بد نیست بدانید که در چند قدمی این بنا، چندین جاذبه تاریخی مهم دیگر هم قرار دارد و می‌توانید یک پیاده‌گردی کامل در قلب تهران قدیم داشته باشید.

شمس‌العماره: یکی از شاخص‌ترین بناهای دوره قاجار که در مجموعه کاخ گلستان قرار دارد. شمس‌العماره با نمای مرتفع و تزیینات خاصش، از نخستین ساختمان‌های چندطبقه تهران محسوب می‌شود و تنها چند دقیقه با سرای روشن فاصله دارد.

مدرسه دارالفنون: اولین مدرسه مدرن ایران که در دوره ناصرالدین شاه تأسیس شد. این بنای تاریخی نقش مهمی در شکل‌گیری آموزش نوین کشور داشته و هنوز هم حال‌وهوای تاریخی خود را حفظ کرده است.

بازار بزرگ تهران: با چند دقیقه پیاده‌روی وارد یکی از قدیمی‌ترین و پرجنب‌وجوش‌ترین مراکز تجاری کشور می‌شوید. بازار بزرگ علاوه بر خرید، از نظر معماری و تاریخ هم جذاب است و بخشی از هویت تهران قدیم را نشان می‌دهد.

مسجد امام (مسجد شاه): در ضلع جنوبی بازار بزرگ قرار دارد و یکی از زیباترین مساجد دوره قاجار به شمار می‌رود. کاشی‌کاری‌ها و معماری این مسجد ارزش دیدن دارد.

کلام پایانی

شهر تهران خانه‌ی ساختمان‌ها و بناهای تاریخی بسیاری است که بعضی از آنها علاوه بر حفظ کاربری خود از دیرباز تا کنون در حال حاضر به عنوان جاذبه‌های گردشگری شهر نیز شناخته می‌شوند. یکی از این بناهای تاریخی زیبا و منحصربه‌فرد سرای روشن تهران است که در قلب پایتخت قرار دارد. در این سرای زیبا هنوز هم معاملات تجاری انجام می‌شود و گردشگران بسیاری برای دیدن معماری زیبای آن می‌روند. در این مطلب کوتاه تلاش کردیم این ساختمان قدیمی را به شما معرفی کنیم امیدواریم با استفاده از این راهنما اوقات خوبی در بازدید از اولین مرکز تجاری ایران داشته باشید.

سوالات متداول